THỨ ĐẮNG NHẤT KHÔNG PHẢI LÀ THUỐC
Mà đó là lúc hoạn nạn không có ai chìa tay giúp đỡ.
Là một cảm thán rất sâu sắc về nỗi cô đơn, sự thiếu vắng tình người trong những lúc khổ đau, hoạn nạn. Nếu nhìn dưới ánh sáng của thiền quán, câu này có thể được hiểu theo nhiều chiều sâu khác nhau.
THẤY RÕ BẢN CHẤT CỦA KHỔ (DUKKHA)
Khi hoạn nạn không ai giúp đỡ, ta thường cảm thấy đắng cay, tổn thương, tủi thân. Nhưng với cái nhìn thiền quán, sự đắng ấy không đến từ người khác không giúp, mà đến từ chính kỳ vọng và bám víu vào ý niệm “tôi phải được giúp”.
Khổ không nằm ở hoàn cảnh, mà ở tâm đang bám vào ý niệm “lẽ ra phải khác đi”.
Càng kỳ vọng, càng thất vọng - đó là gốc của cái “đắng” trong tâm.
THIỀN GIÚP THẤY RÕ SỰ THẬT VÔ THƯỜNG VÀ VÔ NGÃ
Trong cuộc sống, có lúc được giúp, có lúc không ai giúp. Đó là điều tự nhiên, không thể kiểm soát. Khi thiền sâu, ta thấy rằng:
Không ai có nghĩa vụ phải chìa tay cứu mình, vì ai cũng có những giới hạn riêng.
Ta không phải là trung tâm của thế giới. Mọi sự đến và đi, có duyên thì gặp, hết duyên thì tan.
Cái “đắng” chỉ hiện ra khi ta muốn cuộc đời ngọt ngào mãi.
QUAY VỀ NƯƠNG TỰA CHÍNH MÌNH
Trong những lúc không ai giúp đỡ, nếu thiền giả quán chiếu đúng, sẽ nhận ra một bài học quý báu:
Không ai giúp là điều kiện để học cách quay về nương tựa chính mình.
Thiền tập không phải để làm cho cuộc đời luôn suôn sẻ, mà là:
Nuôi dưỡng năng lực nội tâm, để khi hoạn nạn, mình vẫn có thể thấy rõ, chấp nhận, và đứng vững.
Khi không còn mong được giúp, thì tâm được tự do, và tình thương chân thật bắt đầu nở ra - không dựa trên điều kiện.
TÌNH THƯƠNG KHÔNG CÒN BỊ RÀNG BUỘC BỞI NHU CẦU
Câu nói trên cũng là lời nhắc nhở về giá trị của sự giúp đỡ đúng lúc. Nhưng nếu nhìn sâu hơn từ cái tâm thiền quán:
Người giúp mình hôm nay, có thể không còn ngày mai.
Người không giúp hôm nay, có thể họ đang khổ hơn mình.
Vì thế, tình thương không nên dựa trên sự trao đổi, mà cần được nuôi dưỡng từ tuệ giác và lòng từ.
KẾT LẠI BẰNG TINH THẦN THIỀN TẬP:
“Thứ đắng nhất không phải là thiếu người giúp đỡ, mà là khi ta chưa đủ chánh niệm để thấy rằng - sự có mặt của chính mình trong giây phút hiện tại, là nơi nương tựa sâu sắc nhất.”
Và quả thật, câu này không chỉ là một lời giải thích.
NÓ CÓ THỂ TRỞ THÀNH MỘT ĐỀ MỤC THIỀN QUÁN RẤT SÂU SẮC, RẤT THẬT:
“Sự có mặt của chính mình trong giây phút hiện tại là nơi nương tựa sâu sắc nhất.”
QUÁN CHIẾU THEO TINH THẦN NÀY, THIỀN GIẢ CÓ THỂ THIỀN NHƯ SAU:
Ngồi yên, thả lỏng toàn thân.
Thở vào, biết mình đang thở vào.
Thở ra, biết mình đang thở ra.
(Chỉ cần như vậy - không sửa, không điều khiển)
Khi có cảm giác đắng, cô đơn, hoặc mong cầu ai đó giúp mình - thiền giả đừng xua đuổi.
Hãy mở lòng đón nhận nó, như một người bạn cũ ghé thăm.
VÀ NHẸ NHÀNG TỰ NHỦ:
“Ngay trong lúc không ai giúp,
tôi vẫn có mặt ở đây.
Tôi thấy, tôi thở, tôi biết.
Sự có mặt này - là nơi nương tựa không rời bỏ tôi bao giờ.”
MỘT ĐOẠN KINH NHẸ NHÀNG ĐI CÙNG VỚI CÂU ẤY:
“Tự tôi là hòn đảo của tôi,
Tự tôi là nơi nương tựa.
Không nương tựa một nơi nào khác.
Hãy an trú trong chánh niệm,
Như con sông an trú trong lòng biển cả.”
(Kinh Di Giáo - bản Việt dịch từ Pali)
NHƯ MỘT KHÚC THIỀN CA NHẸ RƠI VÀO LÒNG TĨNH LẶNG:
“Hãy an trú trong chánh niệm,
Như con sông an trú trong lòng biển cả.”
Chánh niệm là gì trong câu này?
Chánh niệm không phải là một nỗ lực căng thẳng để chú ý.
Chánh niệm là sự có mặt nhẹ nhàng, vững chãi, là biết mình đang sống trong khoảnh khắc này, không lạc vào quá khứ, không phóng tới tương lai.
Còn con sông - là ai?
Con sông là dòng tâm thức của tôi, đôi khi chảy xiết, đôi khi đục ngầu, có khi trong vắt và êm đềm.
Khi con sông ấy an trú trong biển cả, nó không còn sợ hãi, không còn lang thang, không còn cô đơn.
Biển cả chính là chánh niệm sâu sắc - cái thấy biết bao trùm và lặng lẽ ôm trọn tất cả mọi cảm xúc, suy nghĩ, sóng gió.
QUÁN CHIẾU TRONG THIỀN TẬP:
Thiền giả có thể ngồi yên, và thì thầm câu ấy trong hơi thở:
Thở vào: “Hãy an trú trong chánh niệm…”
Thở ra: “…như con sông an trú trong lòng biển cả.”
Lập lại, nhẹ nhàng, để từng âm thanh ấy rót vào tâm như mưa lành, để thân tâm thiền giả trở về nơi không còn thiếu thốn, không còn mong cầu nữa.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét