TRẠM CUỐI CUỘC
ĐỜI
Chú Chín Cali
Sống ở Mỹ khá lâu nên tôi ít nhiều cũng bị ảnh hưởng tư tưởng của người Mỹ nên không có ý định nhờ vả con cái khi tuổi về chiều. Một ngày nào đó khi thấy mình không còn khả năng để tự lo cho mình được nữa tôi sẽ vào sống trong các “Boarding care” để có người chăm sóc, nếu tệ hơn sẽ được hưởng những phúc lợi dành cho người cao niên và được bảo vệ bởi hệ thống an ninh xã hội Mỹ.
Ở Mỹ có
“Nursing Home” được trang bị đầy đủ phương tiện, kỹ thuật và nhân sự chuyên môn
để chăm sóc những người không còn khả năng tự lo cho mình, có “Hospice Service”
chăm sóc vật chất lẫn tinh thần cho các bịnh nhân không thể sống hơn sáu tháng,
giúp họ ra đi trong yên bình và giúp gia đình họ vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.
Nhưng tư tưởng
lạc quan nầy đã hoàn toàn thay đổi từ khi tôi thật sự đối diện với tử thần và nếm
mùi bịnh viện sau khi trải qua một cơn bạo bịnh phải nhập viện trong 10 ngày.
Tuy đã được thoát chết, vết thương mổ xẻ đã lành, nhưng những đau đớn về thể
xác và vết thương tâm thần mà bịnh viện để lại vẫn còn hằn sâu trong ký ức
không bao giờ lành. Từ đấy tôi bắt đầu thấy sợ bịnh viện, sợ luôn cả nursing
home vì đây chẳng qua chỉ là một hình thức khác của bịnh viện, bịnh viện của
người già.
Từ tâm trạng
sợ hãi nầy tôi liên tưởng đến 4 năm hãi hùng mà nhạc mẫu tôi phải trải qua
trong nursing home trước khi bà mất. Từ đấy những quảng cáo đẹp về nursing home
với hình ảnh những cụ già vui chơi hạnh phúc được thay thế bằng những hình ảnh
đau khổ của nhạc mẫu tôi và của những cụ già ngồi xe lăn ủ rủ, nghiêng ngả,
cong queo, nhễu nhão, những gương mặt mếu máo, những ánh mắt vô thần.
Chúng tôi
may mắn được sống chung với cha mẹ vợ vì bà xã tôi là con gái út. Lúc còn khỏe
ông bà nhạc của tôi quán xuyến hết mọi chuyên trong nhà để vợ chồng tôi được rảnh
tay lo chuyện ngoài xã hội. Hai con tôi gần gũi với ông bà ngoại nhiều hơn với
cha mẹ chúng. Đi học về vừa đến cổng nhà là đã réo gọi ông bà ngoại. Tuy nuôi
con nhưng thật ra tôi chưa biết thay tã hay cho con bú! Kể cã tiếng Việt chúng
nói đều nhờ ông bà dạy từ ngày chúng bập bẹ tập nói.
Nhưng cuộc sống
hanh phúc chấm dứt từ khi nhạc mẫu tôi ngã bịnh. Năm 78 tuổi, sau chuyến du lịch
Việt Nam về, mẹ nằm suốt trong phòng, than mệt. Ngoài bịnh tiểu đường loại 2
mãn tính, mẹ thường xuyên bị nhiễm trùng đường tiểu, đau cột sống, ho kinh niên
và sau đó khám phá ra bị ung thư phổi.. Từ đấy bà ra vào bịnh viện như đi chợ.
Thiếu bàn tay của mẹ, gia đình tôi rối loạn lung tung, con cái đi học trễ, cơm
nước thất thường, nhà cửa bề bộn. Vợ chồng tôi phải tập lại từ đầu cách quán
xuyến gia đình, nuôi con, thêm nuôi mẹ già trong bịnh viện. Bố cũng yếu chỉ hụ
hợ chuyện lấy thơ, đổ rác, đóng cổng là đã than mệt rồi.
Bác sĩ ung
thư khuyến cáo không nên mổ xẻ hoặc trị liệu gì cho mẹ vì ung thư đã di căn đến
não. Hơn nữa tuổi mẹ đã quá cao lại bị bịnh tiểu đường nên vết mổ không lành.
Hãy để cho thiên nhiên quyết định vận mệnh của mẹ. Tôi dấu nhẹm lời bác sĩ bảo
rằng mẹ chỉ sống tối đa là sáu tháng. Mẹ được cho về nhà với lời khuyên “thích
ăn cái gì cho bà ăn cái nấy”. Nhưng “Còn nước còn tát” chúng tôi không chịu
thua, chạy chữa bịnh cho mẹ bằng thuốc nam.. Ai bày thuốc gì ở đâu tôi cũng tìm
cho được.
Khi lái xe mắt
tôi cũng láo liên nhìn bên lề đường, dọc theo các hàng rào tìm cây cỏ
“Dendelion” để hái lá cho mẹ ăn. Nghe nhà ai có cây nha đam chúng tôi cũng tìm
đến xin hay mua cho bằng được. Bã xã tôi cầu nguyện cho mẹ hàng ngày không xao
lãng.
Như được một
phép nhiệm mầu, bịnh ung thư của mẹ tôi thuyên giảm dần dần và sau mấy tháng khối
u trong phổi tự nhiên biến mất. Bác sĩ gia đình rất vui bảo “đừng thắc mắc, hãy
cứ tin là như vây đi”. Nhạc mẫu tôi thì tin là mình đã hết bịnh thật, còn vợ chồng
tôi thì gần như kiệt lực, mong sao phép lạ sẽ kéo dài.
Bịnh ung thư
không thấy trở lại, nhưng bịnh đau cột sống làm mẹ đau đớn không ăn ngủ được
nên sinh ra khó tính. Mẹ lại quên trước quên sau. Mẹ không còn kiểm soát được
tiêu tiểu nữa nhưng nhất định không chịu mang tã. Bố cũng già mệt mỏi, suốt
ngày ngủ trong phòng. Ông bà lại không biết tiếng Mỹ, không dùng điện thoại,
nên khi vợ chồng tôi đi làm lúc nào cũng phập phòng lo sợ.
Bác sĩ gia
đình đề nghị nên cho mẹ vào nursing home để dễ bề chăm sóc. Vợ chồng tôi đồng ý
ngay nhưng gặp sự phản kháng quyết liệt của nhạc mẫu tôi. Suốt đời mẹ không bao
giờ xa gia đình nửa bước nói chi chuyện cách ly vĩnh viễn! Đối với mẹ, mất gia
đình là mất tất cã. Chúng tôi nể mẹ nên không dám nói chuyện nursing home nữa,
chỉ sợ làm mẹ buồn ảnh hưởng đến sức khỏe.
Nhưng sức khỏe
của mẹ càng lúc càng tệ. Sau lần cấp cứu cuối cùng vì bị ngất xỉu, bác sĩ đề
nghị phải đưa thẳng mẹ vào nursing home, vì theo ông, đó là cách tốt nhất để
bác sĩ có thể theo dỏi bịnh tình và giữ an toàn cho mẹ.
Ngày đầu
tiên vào nursing home không ai nỡ bỏ mẹ một mình nên quấn quít bên bà cho đến tối
rồi cũng phải ra về. Đó là ngày đầu tiên trong cuộc đời mẹ phải sống lẻ loi một
mình bên những người xa lạ. Tôi còn nhớ rõ gương mặt thẫn thờ của mẹ nhìn theo
con cháu đang bỏ bà mà đi. Tôi không dám nhìn mẹ lâu hơn vì tôi thấy mẹ khóc, một
điều rất lạ đối với nhạc mẫu tôi vốn là người đàn bà can cường và cứng rắn.
Bố thấy tội
nhiệp đòi mỗi ngày chở bố vào nursing home để ông chăm sóc cho mẹ. Được mấy tuần
rồi tôi cũng chịu thua vì chuyện đón đưa hàng ngày thật là bất tiện. Còn nếu để
bố đi xe bus nếu có chuyện gì xảy ra thì ai lo cho bố đây!
Từ ngày Mẹ
vào nursing home vợ chồng tôi thở phào nhẹ nhõm, không còn phải lo lắng như khi
xưa khi bỏ mẹ ở nhà. Chúng tôi yên tâm là mẹ được theo dõi và chăm sóc 24/7.
Tan sở vợ chồng tôi chở bố vào thăm mẹ, thấy mẹ sạch sẽ thơm tho, giường nệm trắng
tinh, kẻ qua người lại tấp nập vui vẻ lắm. Yên tâm chúng tôi dần dần xao lãng
việc thăm viếng. Cả hai cháu cũng không còn đòi đi thăm ngọai nữa, nhiều khi phải
bắt chúng mới chịu đi. Chúng không thích cái mùi trong nursing home.
Từ ngày sống
trong nursing home mẹ hoàn toàn thay đổi, trở nên trầm lặng, ít nói, khác hẳn với
mẹ trước đó “quậy” tưng bừng trong bịnh viện. Mẹ chịu mang tã, nằm yên trên giường,
không có ý kiến chuyện chung quanh, không đòi hỏi gì, không còn than phiền đau
lưng nhức gối, hay càu nhàu vì thiếu ngủ, mất ăn như lúc ở nhà.
Sau nầy mới
biết bà đã được cho dùng thuốc an thần và thuốc đau nhức nồng độ cao nên lúc
nào bà cũng ở trạng thái lờ đờ lim dim ngủ. Có lúc tỉnh táo, mẹ chỉ nhìn qua
khung cửa sổ với đôi mắt vô thần. Hỏi mẹ có đau đớn gì không, mẹ lắc đầu. Hỏi
có thích ăn uống đồ ăn Việt Nam không mẹ lắc đầu, tuy tôi biết là mẹ rất ghét đồ
ăn Mỹ nhất là khẩu phần cho bịnh nhân tiểu đường và cao máu nhạt nhẽo không sao
nuốt nổi. Mẹ chịu đựng, sống âm thầm không một lời than thở.
Cho đến một
hôm mẹ nắm tay nhà tôi, nước mắt rưng rưng mẹ van xin:
- Mẹ muốn chết
con à. Con xin người ta cho mẹ chết đi!
Bà xã tôi sững
sờ, ôm mẹ năn nỉ:
- Mẹ đừng
nói kỳ vậy, phải ráng lên chớ, con biết phải làm sao bây giờ?
Rồi vợ tôi
cũng khóc. Tôi chỉ đứng nhìn. “Chúng tôi biết phải làm sao bây giờ”?
Vợ chồng tôi
đều nghĩ rằng đã tìm được giải pháp tốt nhất cho mẹ rồi. Mẹ thì đã “ráng” quá
nhiều, ráng đến mõi mòn, đến kiêt quệ nên muốn bỏ cuộc. Đã bốn năm dài đăng đẵng
mẹ sống nơi đây như cái xác không hồn.
Có lúc chúng
tôi vào thăm mẹ vào giờ ăn trưa thấy mẹ ngồi gục đầu trên xe lăn như một em bé
ngoan, mắt nhắm nghiền, đợị đến phiên mình há mồm được đút cho ăn. Mẹ không còn
thiết tha gì nữa.
Những tháng
cuối cùng mẹ nằm trên giường đưa mắt nhìn con cháu, không cử động hoặc nói năng
gì.. Hình như có điều gì u uẩn trong lòng mà mẹ không nói được hay mẹ có tâm sự
gì nhưng muốn giấu kín trong lòng.
Một buổi
sáng sớm, tôi nhận được cú điện thoại từ nursing home báo tin là mẹ chúng tôi
đã mất đêm qua. Bà mất lúc nửa đêm nên không ai hay biết cho đến sáng ngày hôm
sau. Bà âm thầm ra đi không một lời từ giã, không một giọt nước mắt tiễn đưa.
Chắc mẹ cô đơn lắm lúc trút hơi thở cuối cùng.
Suốt đời mẹ
lo cho chồng, cho con, cho cháu, ngày mẹ ra đi chỉ có một mình, trong cô đơn.
Có ai biết rằng không phải mẹ chỉ cô đơn trong giây phút ra đi mà mẹ đã chết từ
lâu rồi, kể từ ngày mẹ bước chân vào ngưỡng cửa nursing home, một nhà tù không
cần đóng cửa. Tôi chợt hiểu được tại sao mẹ đã khóc ngày đầu tiên đến nursing
home. Ngày ấy mẹ chấp nhận bản ản tử hình không văn tự vì muốn hy sinh cho con
cái. Ngày ấy Mẹ đã khóc lời vĩnh biệt các con cháu rồi.
Chúng tôi vội
vã vào nursing home vừa kịp lúc nhìn mẹ lần cuối cùng trước khi người ta phủ
kín mặt mẹ với tấm trải giường màu trắng rồi mang xác mẹ đi. Mọi người đứng
nhìn theo chết đứng, ngỡ ngàng, đớn đau, nhưng không ai khóc thành lời. Chúng
tôi đã biết là ngày nầy sẽ đến với mẹ, và hôm nay nó đã đến.
Cái chết của
nhạc mẫu nhắc tôi nhớ lại chuyện cổ tích về chuyện người tiều phu đẩy xe chở mẹ
vào rừng cho thú hoang ăn thịt vì bà đã quá già. Tôi có khác gì người tiều phu
đó, đã đưa nhạc mẫu tôi vào nursing home để chết. Đến một ngày nào sẽ đến lượt
con tôi chở tôi đi như vậy sao?
Tôi lại nhớ
đến chuyện con voi già biết mình sắp chết, nó âm thầm đi vào cái “nghĩa địa
voi” là cái hang động cho voi đến để chết. Nó âm thầm gục chết một mình bên cạnh
những đống xương voi già đã chết trước nó. Tôi chợt nghĩ nếu con người làm được
như con voi già thì con cháu không phải cực khổ vì cha mẹ già, không phải khổ
tâm vì mặc cảm là đã làm một hành động bất nhân, bất hiếu, như tâm trạng hối hận
của tôi bây giờ đối với nhạc mẫu của tôi.
Nursing
home. Cái trạm cuối của cuộc đời mấy ai tránh khỏi!
Bạn đã chọn
cho mình như thế nào ?