Khen chê ở đây là nhận thức trong tâm khảm chứ không phải khen chê bằng miệng.
- Khen, mean in the khảm khảm mình nhận đây là cái phải học, phải theo, phải bắt buộc, phải kính trọng.
- Chê, nghĩa là trong tâm khảm của mình nhận thức, đây là cái phải tránh, phải né, phải trừ diệt, phải loại bỏ.
Và “nhận thức trong tâm khảm” ở đây là không hề có ý kiến. Thấy người ta sống bất thiện, mình ghi nhận này sống, nên tránh chứ không đánh giá con người đó, vì có con người mà đánh giá, chỉ có thiện chí và ác tính mà thôi. Người tu hành không có khen chê ai hết vì làm gì có ai để khen chê, chỉ có danh sắc, chỉ có thiện chí mà không vui mà thôi. Làm gì có người để mình 'coi thường'; và chữ 'coi thường' ngay lập tức là sai rồi, trong thiện pháp làm gì có động từ 'coi thường'. Vì vậy, những chuyện đầu tiên là không có ai đáng coi thường, và cả động từ 'coi thường' là bất thiện rồi. Và khen chê không phải bằng miệng, vì chúng ta tu tâm chứ đâu phải bằng miệng.
Nói chung, chữ 'khen chê' theo ngôn ngữ đời thường là tuốt luốt. Danh sắc phù du có mất đấy, thiện ác vui vẻ thay đổi cho nhau thành cuộc sống hiện hữu mong manh của mỗi người, vì vậy dựa vào đâu mà coi thường người khác, làm gì có 'người' để coi thường, chỉ có thiện thiện buồn vui mà thôi. Thiện đời này là nhân vui đời sau, đời này là nhân đời sau, vui đời này là kết quả tốt lành của đời trước, đời này là kết quả của đời trước, những điều này phải học thuộc lòng vì chúng ta sẽ chuyển sang suốt một đời. Cứ nhớ rằng ta chỉ là thiện ác buồn vui, mỗi lần có bất thiện xuất hiện thì ta biết rằng đây là nhân khổ đời sau, Thấy có thiện tâm xuất hiện thì biết đây là nhân vui đời sau, thấy có sự khó chịu xuất hiện thì biết đây là kết quả xấu đời trước, thấy có sự dễ chịu thân tâm thì đây là kết quả đời trước. Suốt ngày thấy mình ngoáy trong thiện ác vui, chỉ là sự tương quan giữa nhân quả mà ta mới có thể hiện chủ, tồn tại, có mặt trên đời này, cho đến bao giờ có trí tuệ Bốn Đế, ta thấy rằng buồn, hay vui, miễn là có mặt là khổ - khổ đế; đam mê cái gì đi nữa, miễn là đam mê là đam mê trong khổ đế; but đam mê trong khổ đế còn tiếp tục cưu mang khổ qua; muốn hết khổ thì đừng thích nó nữa. thấy có sự khó chịu thì mới biết đây là kết quả đời trước, thấy có sự dễ chịu thì mới biết đây là kết quả đời trước. Suốt ngày thấy mình ngoáy trong thiện ác vui, chỉ là sự tương quan giữa nhân quả mà ta mới có thể hiện chủ, tồn tại, có mặt trên đời này, cho đến bao giờ có trí tuệ Bốn Đế, ta thấy rằng buồn, hay vui, miễn là có mặt là khổ - khổ đế; đam mê cái gì đi nữa, miễn là đam mê là đam mê trong khổ đế; but đam mê trong khổ đế còn tiếp tục cưu mang khổ qua; muốn hết khổ thì đừng thích nó nữa. thấy có sự khó chịu thì mới biết đây là kết quả đời trước, thấy có sự dễ chịu thì mới biết đây là kết quả đời trước.
Suốt ngày thấy mình ngoáy trong thiện ác vui, chỉ là sự tương quan giữa nhân quả mà ta mới có thể hiện chủ, tồn tại, có mặt trên đời này, cho đến bao giờ có trí tuệ Bốn Đế, ta thấy rằng buồn, hay vui, miễn là có mặt là khổ - khổ đế; đam mê cái gì đi nữa, miễn là đam mê là đam mê trong khổ đế; but đam mê trong khổ đế còn tiếp tục cưu mang khổ qua; muốn hết khổ thì đừng thích nó nữa. thấy có sự dễ chịu thì biết đây là kết quả tốt lành trước đó. Suốt ngày thấy mình ngoáy trong thiện ác vui, chỉ là sự tương quan giữa nhân quả mà ta mới có thể hiện chủ, tồn tại, có mặt trên đời này, cho đến bao giờ có trí tuệ Bốn Đế, ta thấy rằng buồn, hay vui, miễn là có mặt là khổ - khổ đế; đam mê cái gì đi nữa, miễn là đam mê là đam mê trong khổ đế; but đam mê trong khổ đế còn tiếp tục cưu mang khổ qua; muốn hết khổ thì đừng thích nó nữa. thấy có sự dễ chịu thì biết đây là kết quả tốt lành trước đó. Suốt ngày thấy mình ngoáy trong thiện ác vui, chỉ là sự tương quan giữa nhân quả mà ta mới có thể hiện chủ, tồn tại, có mặt trên đời này, cho đến bao giờ có trí tuệ Bốn Đế, ta thấy rằng buồn, hay vui, miễn là có mặt là khổ - khổ đế; đam mê cái gì đi nữa, miễn là đam mê là đam mê trong khổ đế; but đam mê trong khổ đế còn tiếp tục cưu mang khổ qua; muốn hết khổ thì đừng thích nó nữa. cho đến bao giờ có trí tuệ chứng minh bốn Đế, chúng ta thấy rằng buồn, hay vui, miễn là có mặt là khổ - đế; đam mê cái gì đi nữa, miễn còn đam mê là đam mê trong khổ đế; but đam mê trong khổ đế còn tiếp tục cưu mang khổ qua; muốn hết khổ thì đừng thích nó nữa. cho đến bao giờ có trí tuệ chứng minh bốn Đế, chúng ta thấy rằng buồn, hay vui, miễn là có mặt là khổ - đế; đam mê cái gì đi nữa, miễn còn đam mê là đam mê trong khổ đế; but đam mê trong khổ đế còn tiếp tục cưu mang khổ qua; muốn hết khổ thì đừng thích nó nữa.
Có một Phật tử đến thăm một vị thiền sư và nói:
“Bạn muốn hạnh phúc mà không được”.
Vị thiền sư nói: “Trước hết hãy bỏ chữ Con đi, sau đó bỏ chữ Muốn, cái còn lại chính là Hạnh phúc”.
Chuyện khen chê ở đây cũng vậy, có ai để ta khen, có ai để ta chê? Chỉ cần ngay trong ý niệm: “Thưa thầy tôi muốn được hạnh phúc” thì ngay trong ý tưởng 'tôi muốn' đó, chữ 'tôi' đã sai rồi, và cái 'muốn' đó cũng sai rồi. Chuyện khen chê người khác cũng giống như bọt nước này bọt nước kia, làm gì có chuyện chuột chù chim cú, chỉ là cả hai khối danh sắc, không có gì đáng để đặt vấn đề khen chê.
Cho nên, vấn đề khen chê ở đây phải là trong tâm khảm, và kết lại: khen chê chính là nhận thức trong tâm khảm. Nhận thức đúng nghĩa là ta đang hiểu đúng. Có đúng thì mới có đúng. Có đúng hành động thì mới hy vọng có kết quả. Còn nếu ngay trong nhận thức mà chúng ta đã sai sót, không biết cái gì, theo cái gì, nên tránh thì ngay bản thân cái không biết đó là sai sót, thiếu sót. Sai sót cộng với thiếu sót thì làm sao có chuyện hiểu đúng và điều hành đúng. Nếu không hiểu đúng và thực hiện đúng thì làm gì có chuyện giải thoát, làm gì có thành tựu. Received bad path to the process bad, thì sẽ dẫn đến kết quả không đẹp.
Sư Giác Nguyên (Giảng)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét